nieuws

3 manieren om moral licensing af te leren

Persoonlijke ontwikkeling

In deze elfde aflevering van Smart brains (ons wekelijkse nieuwtje over je hersenen) gaan we in op moral licensing: goed praten van gedrag dat eigenlijk fout is…

3 manieren om moral licensing af te leren

Heb jij een doel en dacht je vijf minuten geleden nog: ik start volgende week, want deze week ben ik al zo druk of heb ik al zoveel andere goede dingen gedaan? Dan kan het zo zijn dat je last hebt van ‘moral licensing’, het goedpraten van gedrag dat eigenlijk fout is… Hoe kom je eraan, maar vooral: hoe kom je d’r af? Het is veel simpeler dan je denkt: er zijn 3 manieren!

Goede voornemens

Iedereen heeft weleens goede voornemens gemaakt:

– ik ga wat vaker sporten;

– ik begin dit keer op tijd met leren voor mijn examen;

– ik zet het vakantiegeld opzij om het financieel wat makkelijker te hebben als onze kinderen gaan studeren.

Goedpraten van gedrag

Sommige mensen slagen er goed in die goede voornemens ook daadwerkelijk uit te voeren, maar de meesten van ons vinden het toch best lastig. Voor je het weet gaan ze in rook op. En dat komt doordat we heel makkelijk kiezen voor kortetermijnfijn. Omdat we zelf ook wel vinden dat dit zwak is, gaan we ons gedrag goedpraten:

– ik heb vandaag hard gewerkt en daarom verdien ik het om vanavond lekker op de bank te hangen;

– ik doe al zo veel voor mijn baas dat ik mijn weekendrust hard heb verdiend;

– ik werk het hele jaar zo hard dat ik wel wat meer kan uitgeven aan de vakantie.

Goed praten van gedrag is moral licensing

Dit goedpraten van gedrag dat eigenlijk fout is, noemen we moral licensing. Iedereen doet het wel eens bij tijd en wijle, vaak onbewust. Het zou goed zijn als we ons daarvan wél bewust zijn, want dan kunnen we op een rationele manier een beslissing nemen. Een beslissing die zegt: kies voor langetermijnfijn en neem de kortetermijnpijn op de koop toe.

Herkennen van moral licensing

Hoe herken je moral licensing bij jezelf? Op het moment dat de woorden ‘ik verdien het’ om de hoek komen kijken, moet je uitkijken. Want dat is dé reden waarom we een gezonde levensstijl al snel weer laten varen, ‘vergeten’ het huiswerk te maken dat bij de opleiding hoort, spaargeld aanwenden voor volstrekt onnodige dingen et cetera.

Moral licensing is de snooze-knop in je brein

Moral licensing is als de snooze-knop op je wekkerradio of telefoon. Het sust je in slaap en voor je het weet is iets een gewoonte waar je maar heel moeilijk afstand van doet. Je verzint allerlei uitvluchten om te kunnen vasthouden aan die gewoonte waar je stiekem eigenlijk een hekel aan hebt en die je weerhoudt van het aanleren van nieuw gedrag.

Leer moral licensing af: 3 manieren

Er zijn verschillende manieren om moral licensing af te leren.

Manier 1: herken het bij jezelf

Zo ben je er op zijn minst bewust van dat je uitvluchten aan het verzinnen bent. Bewustzijn is de eerste stap in gedragsverandering.

Manier 2: denk in stappen om je doel te bereiken

De tweede is dat je niet langer denkt in goed of slecht, maar dat je denkt in stappen die je nodig hebt om je doel te bereiken. ’s Avonds op de bank hangen is niet per se slecht en sporten is niet per se goed, maar als je wilt afvallen is een uurtje joggen beter dan een uurtje tv-kijken. Vraag jezelf ook niet voortdurend af hoeveel je al bent afgevallen of hoeveel je al hebt gesport, want dat geeft vaak een excuus om het een dagje rustiger aan te doen. Stel jezelf liever de vraag hoe gecommitteerd je bent aan je doel. Alles valt of staat immers met commitment.

Manier 3: identificeer je met je doel

De derde manier is om acties die horen bij het bereiken van een doel onderdeel te maken van je identiteit. Als je jezelf ziet als sportief, voelt het veel makkelijker om toch naar de sportschool te gaan dan wanneer je jezelf ziet als net iets te dik en net iets te lui. In dat laatste geval is het namelijk veel makkelijker om te zeggen: daar pas ik toch niet tussen. In het eerste geval identificeer je je met je doel – gezond leven – en met mensen die dit doel al hebben bereikt.

Weet dus dat je die snooze-functie in je hoofd moet de-activeren. Er is geen excuus om niet nu te beginnen.

Auteur: Mirjam Hulsebos

Verdieping

Maak als assistant slim gebruik van de ongekende mogelijkheden van je brein en doe mee met de training Powerbrein voor de assistant!

Boekentip

En lees ook bijvoorbeeld IK2, het nieuwste boek van Margriet Sitskoorn. In deze video vertelt ze wat je daaraan hebt.

Smart Brains-serie

Je executieve brein
Stel je bloot aan wat je moeilijk vindt
Hoe empathisch is je manager?
Eigenschappen die leiden tot succes
Multitasken maakt traag en humeurig
Pijn en genot leiden je brein op het werk
Kabouterraadsel
Zo word je slimmer
De illusie van de puur zakelijke beslissing
12 onmisbare vaardigheden voor succes
3 manieren om moral licensing af te leren

Reageer op dit artikel