vraag & antwoord

Hoe voorkom je de spatieziekte?

Taal en communiceren

De spatie lijkt aan een opmars bezig te zijn in de Nederlandse taal. Woorden die je vroeger als vanzelfsprekend aan elkaar schreef, verschijnen nu steeds vaker los van elkaar. Daarom de vraag: wanneer schrijf je woorden los en wanneer schrijf je ze aan elkaar vast?

Hoe voorkom je de spatieziekte?

We richten ons  op samenstellingen van twee of meer zelfstandige naamwoorden. De regel is daar simpel: zulke samenstellingen maak je in het Nederlands door twee woorden aan elkaar te plakken:

  • huis + afval = huisafval
  • huisafval + verwerking = huisafvalverwerking
  • huisafvalverwerking + bedrijf = huisafvalverwerkingsbedrijf

Klemtoon

Een samenstelling is heel gemakkelijk te herkennen aan de klemtoon binnen het woord: die valt op het eerste deel. Dus combineer je de woorden zak en geld, dan krijg je zakgeld – zonder spatie en met de klemtoon op zak.

De kinderen krijgen elke zaterdag zakgeld.

Je kunt de woorden zak en geld ook combineren zonder dat er sprake is van een samenstelling. Je schrijft dan wel een spatie en de klemtoon valt op het tweede deel (geld):

Hij bracht een flinke zak geld mee.

Je hoort dus aan de klemtoon of je wel of niet met een samenstelling te maken hebt.

Engels

Het Nederlands is niet de enige taal die samenstellingen maakt door twee woorden te combineren. Het Engels doet dat bijvoorbeeld ook. Maar de manier waarop het Engels dat doet wijkt af van de Nederlandse manier. Alleen heel korte woorden die bestaan uit twee woorden van één lettergreep worden aan elkaar geschreven:

  • airbag
  • bedroom
  • eyelid

Alle andere samenstellingen in het Engels bestaan uit twee of meer losse woorden. Tegenwoordig is het Engels alomtegenwoordig in Nederland – we worden er voortdurend mee geconfronteerd via de media en we nemen ook veel woorden over uit die taal. Dat zet een toenemende groep er wellicht toe aan om samenstellingen te schrijven op de Engelse manier, ook als ze Nederlands schrijven. Omdat het zo wijdverbreid is, wordt dit weleens de Engelse ziekte genoemd. Flink wat mensen ergeren zich eraan, dus let erop dat je samenstellingen op de Nederlandse manier schrijft als je een belangrijk stuk schrijft.

Engelse spatieziekte

De officiële regel van het Nederlands dat we samenstellingen zonder spatie schrijven geldt zelfs voor leenwoorden die we rechtstreeks uit het Engels hebben geleend en die in die taal dus mét een spatie worden geschreven. Een paar voorbeelden (cursief is Engels):

  • account manager – accountmanager
  • credit card – creditcard
  • mountain bike – mountainbike
  • science fiction – sciencefiction
  • management team – managementteam

Alleen bij langere samenstellingen die nog erg Engels aanvoelen schrijven we spaties:

  • chief executive officer
  • old boys network
  • world wide web
  • intensive care
Reageer op dit artikel