vraag & antwoord

Wanneer is een samenstelling versteend?

Taal en communiceren

Schrijf je dat woord nou wel of niet met een tussen-n? Tussenklanken in samenstellingen leveren vaak de nodige problemen op. En dan zijn er ook nog eens uitzonderingen.. Hans de Groot, werkzaam bij Van Dale, legt uit hoe het zit met versteende samenstellingen.

Wanneer is een samenstelling versteend?

Als het eerste woord van de samenstelling überhaupt geen meervoud heeft, krijgt het nooit -en. Vaak gaat het om collectieve begrippen zoals rijst (dus: rijstebrij), ongedierte (dus: ongediertebestrijding), maar ook de zon valt eronder (vanuit de gedachte dat er maar één zon is in ons zonnestelsel): zonneschijn.

Versteend

Ook woorden waarvan de oorspronkelijke betekenis van een van de beide delen van de samenstelling niet meer herkenbaar is, krijgen geen -en-. We noemen dit versteende samenstellingen. Denk aan woorden als: bolleboos, bonnefooi en elleboog. Of een samenstelling versteend is, kan helaas lastig zijn om te bepalen. Je kunt het eigenlijk alleen zeker weten door het woord op te zoeken in het woordenboek.

Je krijgt ook nooit -en- als het eerste deel van de samenstelling geen zelfstandig naamwoord is. Het is dus:

  • brekebeen (van het werkwoord breken)
  • verrekijker (van het bijvoeglijk naamwoord ver)

Regels

De tussen-e(n) is voor velen een lastige kwestie. Hoe voorkom je dat je er fouten mee maakt? Je kunt je verdiepen in de regels. Die staan beschreven in het Groene Boekje en bijvoorbeeld het Taalhandboek Nederlands van Van Dale. Je kunt ook vertrouwen op de spellingcontrole van je tekstverwerker: die weet meestal (maar niet altijd!) wat de juiste spelling van het woord is. Bedenk verder dat de meeste woorden op een voor iedereen logische manier worden geschreven. Pak er een woordenboek bij als je twijfelt.

Bessensap en hordeloop

Meer weten over de schrijfwijze van tussenklanken in samenstellingen? Lees dan ook dit bericht van Hans de Groot: Waarom is het bessensap maar hordeloop?

Reageer op dit artikel