vraag & antwoord

Is het insgelijks of eensgelijks?

Taal & Spelling

Ongemerkt sluipen er kleine taalfoutjes onze spelling binnen. Soms denk je dan opeens:

Is het insgelijks of eensgelijks?

hè, dat is toch niet juist? Kijk maar eens naar deze vragen van oplettende collega’s.

Op mijn werk bij een woningstichting kom ik nog steeds het woord eensgezinswoning tegen. Is dat inmiddels goed Nederlands?

Nee hoor, eensgezinswoning is niet correct. Het is een woning voor één gezin. Daarom moet het eengezinswoning zijn. Dus zonder de s. Toch hoor je het inderdaad vaak met die extra s. Waarschijnlijk is de fout ontstaan door het woord eensgezind.

In een mail aan een collega vroeg ik of hij ergens polshoogte wilde nemen. Volgens hem moet het poolshoogte nemen zijn. Hoe zit het?

Je collega heeft het bij het rechte eind. Poolshoogte nemen is een term uit de zeevaart. Vroeger berekenden zeevaarders met behulp van de Poolster waar het schip zich op zee bevond. Later kreeg het de figuurlijke betekenis inlichtingen inwinnen.

Jouw verschrijving polshoogte nemen is overigens helemaal niet zo gek. Misschien dacht je aan iemand aan de pols voelen, wat iets betekent als iemand uithoren. En natuurlijk kennen we ook het werkwoord polsen, iemand voorzichtig uitvragen naar zijn plannen.

Als kind werd ik altijd gecorrigeerd als ik enigste zei. Maar nu hoor ik het zo vaak dat het lijkt of het wel goed is. Klopt dat?

Strikt genomen is enigste niet goed; eniger dan enig bestaat immers niet. Toch staat op woordenlijst.org enigst en enigste wel genoemd. Je mag het dus gerust gebruiken.

Maar kijk nu eens naar de volgende zin: Schiphol is de enigste luchthaven die nog niet geprivatiseerd is. Volgens de Taaladviesdienst van Onze Taal vinden veel taalgebruikers enigste in deze zin té informeel. Enige heeft hier dan ook de voorkeur.

Dat geldt trouwens niet voor enigst kind. Dat is zo ingeburgerd dat veel mensen het juist als heel netjes ervaren als je enig kind zegt. Bovendien kan enig ook heel leuk betekenen. En – nog verwarrender – het meervoud enige kinderen kan ook nog eens diverse betekenen. Het lijkt me daarom het duidelijkst om enigst kind te gebruiken.

Wat is de juiste naam van het *-teken? Ik hoorde pas iemand asterix zeggen, maar dat kan volgens mij niet goed zijn.

Deze vergissing wordt veel gemaakt: Asterix in plaats van asterisk. Een verspreking die begrijpelijk is omdat de naam Asterix voor bijna iedereen heel bekend is. En hoewel we het teken * veel gebruiken, benoemen we het woord nauwelijks, niet mondeling en niet schriftelijk.

Mijn vader van 86 zegt altijd insgelijks. Dat vind ik vreemd. Het is toch eensgelijks?

Je vader zegt het juist. Het is insgelijks. Het wordt gebruikt als je iemand bijvoorbeeld hetzelfde toewenst. Iemand zegt ik wens je het beste en de ander antwoordt met insgelijks. Wat zo veel betekent als ik wens jou hetzelfde toe.

De verhaspeling eensgelijks komt waarschijnlijk door bekendere woorden als eensgezind, eensluidend en eensgestemd.

Meer spellingtips? Schrijf je dan in voor de training Kei in taal van Judith Winterkamp.

Meer taal- en schrijftips vind je ook in de e-paper Schrijven met lef, die je gratis kunt aanvragen (pdf).

 

 

Reageer op dit artikel