checklist

U zal/zult, heeft/hebt, kan/kunt – wat zijn hier de spellingregels?

Taal en communiceren

U zal/zult, heeft/hebt, kan/kunt – wat zijn hier de spellingregels?

Sinds de spellingwijziging van 1995 zijn de regels niet meer veranderd. Maar dat betekent niet dat onze taal hetzelfde blijft. Taal leeft, en verandert dus. Dat zie je bijvoorbeeld in de schrijfwijze van de werkwoorden. Trainer Judith Winterkamp beantwoordt lezersvragen.

Hoe zit het nou toch met kan/kunt, wil/wilt en zal/zult?’  Volgens mij wordt het allemaal door elkaar gebruikt. Klopt dat?

De vormen die jij noemt zijn allemaal goed als er u voor staat: u wil, u zal en u kan en u wilt, u zult en u kunt. Je bent dus vrij om al deze vervoegingen te gebruiken, desnoods door elkaar.

Er is wel een kleine aanvulling: u wil, u zal en u kan beschouwen we als informeel. De vormen met een t hebben in de zakelijke (formele) communicatie dan ook de voorkeur. Voor het persoonlijke voornaamwoord ‘jij’ geldt overigens hetzelfde: jij wilt, jij zult en jij kunt gebruiken we vooral in zakelijke teksten en jij wil, jij zal en jij kan in informele.

Taalunieversum.org geeft een duidelijke toelichting: ‘Het persoonlijk voornaamwoord u is van oorsprong een derde persoon enkelvoud, afgeleid van uwe edelheid. Daarbij hoorde ook een persoonsvorm in de derde persoon enkelvoud, zoals u kan, u zal, u wil. Tegenwoordig wordt ‘u’ niet meer als derde persoon beschouwd, maar als tweede persoon enkelvoud, net als jij/je. ‘U’ wordt dan gecombineerd met de persoonsvorm van de tweede persoon: u kunt, u zult, u wilt.’

We gebruiken bij ons op kantoor bijna allemaal ‘u heeft’. Maar er zijn een paar collega’s die per se ‘u hebt’ willen gebruiken. Mag dat?

U hebt en u heeft zijn allebei correcte vormen. Geen van jullie doet het dus fout. Maar voor jullie lezers is het wel zo prettig als iedereen dezelfde vorm gebruikt: u hebt of u heeft. Welke vorm jullie kiezen, maakt niet zoveel uit. Sommige taalgebruikers vinden u hebt ouderwets klinken.

Grappig genoeg is u hebt de moderne variant; u heeft is de oudste vorm. Onze Taal heeft de voorkeur voor u hebt omdat ze die vorm beter vinden passen bij u bent, u kunt en u zult, de werkwoordsvorm die overeenkomt met de jij-vorm: jij bent, jij kunt en jij zult.

Een van onze vaste klanten is een oudere meneer. Hij schrijft altijd ‘zoudt u…’ Dat is toch geen goed Nederlands meer?

Zoudt u is officieel correct, maar je ziet het zelden nog. Dat komt doordat we het heel ouderwets vinden. Onze Taal schrijft hierover: ‘Zoudt is een verouderde persoonsvorm die van oorsprong bij het persoonlijk voornaamwoord gij hoorde: het was gij kwaamt en gij wildet, dus ook gij zoudt. Voor de aanspreekvorm gij is later u in de plaats gekomen. Daarbij hoort de werkwoordsvorm zou; het is zou u, net als zou hij/zij en zou jij.’

Bij ons op kantoor worden ontzettend veel afkortingen gebruikt. Zelfs de dagen van de week. Is dat gebruikelijk?

Sommige afkortingen zijn jou misschien zo bekend, dat het niet eens bij je opkomt dat je lezer geen idee heeft waar je het over hebt. Daarom is het een ongeschreven regel dat je in zakelijke communicatie zo min mogelijk afkortingen gebruikt.

Toch bestaan afkortingen niet voor niks. Ze kunnen soms handig zijn. Bijvoorbeeld in een schema. Wil je de dagen van de week afkorten, gebruik daarvoor dan de eerste twee letters van de dag, dus: ma, di, wo, do, vr, za en zo.

Leer meer

Judith Winterkamp is trainer en coach in zakelijke communicatie (schriftelijk en mondeling). Voor Management Support geeft zij schrijftrainingen als Creatief zakelijk schrijven, Kei in taal en Notuleren als een pro. Heb je een (taal)vraag, mail dan naar info@judithwinterkamp.nl. Elke maand selecteert Judith vragen die zij in deze rubriek beantwoordt.

Lees van Judith ook:

Reageer op dit artikel