nieuws

Feedback of ‘schiet-back’? 7 tips om samen prestaties te verbeteren

Taal en communiceren

De karikatuur van feedback is dat je elkaar eens stevig de waarheid zegt. Maar feedback betekent geen ‘schiet-back’: het gaat om een gezamenlijke activiteit waarbij wederzijdse acceptatie centraal staat. En waarbij meer aandacht wordt besteed aan wat goed gaat dan wat fout gaat. In het belang van een opbouwende wereld. En natuurlijk ook om samen beter te presteren!

Feedback of ‘schiet-back’? 7 tips om samen prestaties te verbeteren

Tip 1: Ga voor positieve feedback

Kritiek geven hoort erbij en het versterkt misschien je eigen ego. Maar het blijkt vaak minder effectief wanneer je een ander wilt motiveren of helpen om een taak beter te verrichten. Kritiek wekt weerstand, maakt onzeker en zet er soms toe aan om de bron van kritiek te vermijden of zelfs aan te vallen.

Uitgesproken waardering vergroot je zelfvertrouwen en stimuleert je om nog meer je best te doen. Voorwaarde is wel dat duidelijk blijkt waarvoor waardering precies wordt gegeven. Belangrijk ook voor het effect van waardering is dat je die metéén krijgt: een compliment voor een mooie presentatie maanden later, tijdens een beoordelingsgesprek, komt als mosterd na de maaltijd. Bron van deze wijsheid is de leerpsycholoog W.F. Skinner die het belang onderstreepte van ‘positive reinforcement’.

Tip 2: Durf ook kritisch te zijn

Soms ontkom je er niet aan om te zeggen wat je fout vindt. En daarmee het risico te lopen dat anderen je minder zullen waarderen. Met een compliment maak je je nu eenmaal meer gewild dan met kritiek.

Maar het doel heiligt de middelen: door kritiek te uiten vermijd je dat dingen uit de hand lopen. En je werkt aan je geloofwaardigheid: collega’s/medewerkers die je kritisch uit de hoek zien komen, zullen je waardering vervolgens extra waarderen!

Tip 3: Toon respect

Met respect wordt bedoeld: dat je je kritiek op de bal richt en niet op de man. Dus niet: “Je bent een sukkel”, maar: “Lijkt me niet verstandig wat je daar doet.” Zo’n aanpak maakt kritiek ook het meest effectief. Het vergroot de kans dat een ander kritiek kan verwerken en het verkleint de kans op kortsluiting; dat de ontvanger van kritiek dichtslaat omdat hij/zij zich persoonlijk voelt aangevallen.

Mogelijke complicatie is dat kritiek hoe dan ook persoonlijk wordt opgevat. Met alle (defensieve) gevolgen van dien. Houd er rekening mee: mensen zijn (veel) kwetsbaarder dan je denkt!

Van Gandhi – wereldberoemd door zijn geweldloos verzet – is bekend dat hij geen voorstander was van frontale kritiek. Hij koos voor een aanpak waarbij de ander ‘in zijn waarde werd gelaten’: hij beperkte zich tot het stellen van vragen en zelf het voorbeeld geven hoe het anders kan.

Tip 4: Ga voor de juiste mix van negatief en positief

Onderzoek naar de houdbaarheid van relaties toonde aan dat het vaker tot een breuk komt naarmate partners elkaar minder positieve feedback geven. Wanneer het gaat om de vraag hoe je het beste bij kunt dragen tot beter presteren rolt de verhouding 1:5 uit de bus.

Met andere woorden: als je iemand vijf keer complimenteert met het feit dat hij/zij goed bezig is, bouw je voldoende credit op om hem of haar effectief te kunnen bekritiseren (als je je kritiek tenminste op de bal speelt)!

Tip 5: Vraag feedback op je feedback

Feedback geven doe je samen met als doel om gezamenlijk tot betere resultaten te komen. Daarbij is feedback geven en feedback krijgen iets wat je moet leren: wat is het beste compliment dat je iemand kunt geven? En wat is een aanpak die bij de een wel, maar bij de ander (helemaal) niet werkt?

Ga er maar vanuit: feedback is maatwerk. Dus let goed op wat jouw feedback met een ander doet en vraag ook naar een reactie: hoe kwam je feedback over? Heeft de ontvanger ook suggesties hoe het beter kan? Zo kan bijvoorbeeld blijken dat je collega of medewerker het ronduit een straf vindt om ‘en plein public’ in het zonnetje te worden gezet!

Tip 6: Bedank voor kritiek

Wat te doen als je snel in de war raakt door kritiek, je meteen dichtslaat of juist de neiging krijgt om terug te slaan? Onderdruk je reflexen en bedank de ander voor het feit dat hij/zij de moeite neemt om kritiek aan jou te schenken. Daarvoor is nodig dat je kritiek – hoe dan ook – opvat als een vorm van aandacht en een handreiking om dingen te verbeteren.

Tien tegen een zal de kritiekgever na jouw bedankje gas terugnemen en duidelijk maken dat het niet de bedoeling was om je te kwetsen. Maar nog belangrijker: door de ander te bedanken neem je het stuur over: dat geeft ruimte en wie weet ook het gevoel dat je de kritiek best aankan.

Tip 7: Waardeer een compliment

Best speciaal: dat de een moeite heeft met kritiek, terwijl de ander juist moeite heeft met een compliment. Intussen is het ronduit zonde als je zo streng bent voor jezelf dat je positieve feedback niet of nauwelijks in ontvangst kunt nemen. En dat je jezelf klein maakt met reacties als: ‘Zo bijzonder is het ook weer niet.’ Of wanneer je tegen jezelf zegt: ‘Dat compliment is overdreven en misschien zelfs niet oprecht gegeven.’

Zo maak je het onmogelijk dat positieve feedback je zelfvertrouwen versterkt. Maar je laat ook iemand in de kou staan die de moeite neemt om positief op jouw prestatie te reageren! Met als gevolg dat hij/zij voortaan minder positief gaat reageren.

Blijft natuurlijk de vraag hoe je jezelf wel de ruimte gunt om een compliment in ontvangst te nemen. Enige oplossing: accepteer het gegeven dat je niet volmaakt bent en de wereld ook niet. Maar dat is wel gemakkelijker gezegd dan gedaan!

Boek met tips over feedback geven

Nog meer feedbacktips

Jancees van Westering is coach, publicist en cartoonist. Onder de naam JECE publiceerde hij het boek Helemaal top, maar het kan nog véél beter! Omgaan met kritiek en waardering (Scriptum, najaar 2018). In het verlengde van het boek biedt Jancees individuele en teamcoaching aan om beter om te gaan met waardering en kritiek.

Beter feedback leren geven?

Volg dan één van onze trainingen op het gebied van samenwerken, assertiviteit of communiceren:

Reageer op dit artikel