nieuws

Lichaamstaal goed leren lezen en gebruiken

Taal en communiceren

Lichaamstaal goed leren lezen en gebruiken

Reageerde een collega geïrriteerd, terwijl je vriendelijk vroeg om stukken aan te leveren? Was je manager kortaf, terwijl zij/hij meestal de tijd voor je neemt? In sommige situaties is het handig als je iemands gemoedstoestand kunt peilen. Als je lichaamstaal leert ‘lezen’, kun je een gesprek de goede kant op sturen. En als je weet wat je zélf uitstraalt, kun je je boodschap nog beter voor het voetlicht brengen.

Non-verbale communicatie, oftewel lichaamstaal, vertaalt onze emoties en drijfveren naar zichtbare fysieke gebaren. Wanneer je deze signalen kunt herkennen, krijg je een inkijkje in iemands psyche. Lichaamstaal heeft twee kanten: het ontcijferen van andermans lichaamstaal en het ‘coderen’ van je eigen signalen. Wat vertelt iemands lichaamstaal en wat vertel ik met die van mij?

Eén signaal niet voldoende

Als je iemand voor het eerst ontmoet, dan heb je binnen een paar seconden al onbewust enkele karaktereigenschappen aan iemand toegeschreven. Lichaamstaal verraadt namelijk veel over iemands persoonlijkheid, maar een eerste indruk is natuurlijk niet altijd de juiste. Net zoals je aan één woord meestal niet genoeg hebt, is één signaal niet voldoende om een oordeel over iemand te kunnen vormen. Het is daarom nuttig om te leren hoe je signalen van een ander kunt herkennen én tegelijkertijd hoe je je eigen lichaamstaal kunt beïnvloeden.

Basishouding

Iedereen heeft een eigen, herkenbare basishouding: iemands gedrag en houding in een normale, ontspannen situatie. Bij iemand die je goed kent, herken je deze basishouding vrij snel. Bij een vreemde is dit moeilijker, omdat je simpelweg niet weet wat voor die persoon ‘normaal’ gedrag is. Wees daarom voorzichtig met je conclusies.
Wanneer je iemands basishouding kent, kun je op zoek gaan naar non-verbale signalen. Deze zijn pas betrouwbaar als ze in clusters optreden. Oftewel: één signaal is géén signaal. Vergelijk het gedrag met de basishouding: wat zijn de verschillen en welke betekenis kun je hieraan toeschrijven? Om dit te kunnen, moet je weten hoe signalen eruitzien en wat ze betekenen.

Reageren en interpreteren

Er zijn verschillende eigenschappen waarop we iemand in eerste instantie beoordelen: dominantie versus onderdanigheid, warm versus koud, competent versus incompetent en extravert versus introvert. We hanteren als ware een mentale schaal van deze eigenschappen en reageren daarop.

Als we reageren op een gebaar, zijn er twee opties. We doen hetzelfde als wat we zien (spiegelen), of juist het tegenovergestelde. Vertoont iemand zijn macht door zich groot te maken en boven ons uit te torenen, dan maken wij ons klein. Maar als iemand warme (vriendelijke) signalen afgeeft, zijn we geneigd dit op dezelfde manier te beantwoorden.

Als je weet waar je op moet letten, kun je gaan interpreteren. Daarbij speelt altijd ons referentiekader mee. Wanneer je met iemand praat die lijkt op je dominante vriendin, zal je dezelfde eigenschappen toekennen aan je gesprekspartner. Dan is het belangrijk dat je verder kijkt en zoekt naar clusters die dat oordeel bevestigen of tegenspreken. Anders kan een eerste indruk de verkeerde zijn en onnodig in de weg zitten.

Lichaamstaal is opgebouwd uit drie onderdelen:

  • Gezichts-uitdrukking: er zijn zeven universele micro-expressies, spiertrekkingen in het gezicht van minder dan een halve seconde. Deze zijn van groot belang bij non-verbale communicatie. We zoeken bij elkaar vooral in het gezicht naar signalen.
  • ‘Proxemics’: hoe beweegt ons lichaam zich in de ruimte. Deze bewegingen zeggen van alles over bijvoorbeeld de mate van nervositeit en iemands voorkeuren.
  • Kleding: het dragen van bepaalde kleuren en stijlen stuurt een signaal uit naar de omgeving.

Begin bij jezelf: de power pose

Het herkennen van signalen en vervolgens juist interpreteren vergt veel kennis en oefening. Gemakkelijker is om te beginnen bij jezelf. Het blijkt dat het beïnvloeden van je eigen lichaamstaal direct impact heeft op je gemoedstoestand en kans op succes. Je lichaam heeft effect op je brein, ons brein kan ons gedrag aanpassen en ons gedrag beïnvloedt vervolgens de uitkomst.

Je beloning is een omgeving die positief op je reageert en je competenties hoger inschat

Vandaag kun je al beginnen! Onderzoek wijst uit dat het aannemen van een zogenaamde ‘power pose’ gedurende twee minuten, leidt tot een stijging van het hormoon testosteron. Dit heeft een positief effect op je zelfvertrouwen. Ook daalt de cortisolspiegel, waardoor je minder stress ervaart. Heel nuttig dus om te doen voor een belangrijk gesprek of presentatie. De power pose is eenvoudig: trek je twee minuten terug, maak je groot en zet je handen in je zij. Haal diep adem.

Kleding als taal

Een andere gemakkelijke manier om je lichaamstaal positief te ondersteunen, is je voorkomen. Telefonisch verkopers die vanuit huis werken, presteren beter als zij tijdens gesprekken goed gekleed zijn dan wanneer zij in pyjama klanten bellen. Niemand die ze ziet en toch werkt het. Wat je kiest om aan te trekken, zegt iets over je. Kleding is persoonlijk. Als je op de hoogte bent van het kleurenpalet en de pasvormen die jou goed staan, doe je daar gemakkelijk je voordeel mee. Met een imagocheck ontdek je wat je uitstraalt en hoe je dit positief beïnvloedt. Een toegankelijke uitstraling motiveert anderen zich naar jou toe open te stellen.

Overtuig jezelf

Je kunt jezelf dus oppeppen en aan zelfvertrouwen winnen door je non-verbale signalen te optimaliseren. Voordat je een ander kunt overtuigen, moet je eerst zelf die overtuiging voelen. Oefen de drie basistechnieken en help jezelf succesvoller te zijn:

  1. Sterke basishouding
  2. Power pose wanneer nodig
  3. Congruente kleding en verzorging

Misschien vind je het eerst nog wat ongemakkelijk om zo bewust bezig te zijn met je uitstraling. Je zult zien dat het steeds natuurlijker voelt en het onderdeel wordt van je ‘zijn’. Je beloning is een omgeving die positief op je reageert en je competenties hoger inschat.

Fiona Koning is adviseur bij www.stylefitters.nl, adviesbureau voor het versterken van je persoonlijke uitstraling.

Meer lezen over dit onderwerp?

  • Het gaat natuurlijk niet alleen om lichaamstaal bij communicatie, ook je brein heeft grote invloed. Als je iemand iets wilt vragen, kun je bijvoorbeeld beter refereren aan gezamenlijke belangen of een ruil aanbieden. Nieuwsgierig naar meer breinregels in de communicatie? Je vindt ze in dit artikel.
  • Is het toch niet helemaal gelukt om de signalen van de ander juist te interpreteren? Dan kan dat tot lastige situaties leiden. In dit artikel over geweldloze communicatie lees je hoe je de situatie op een professionele manier kunt aanpakken.
  • Wil je nog meer inzicht krijgen in gedrag en emoties, zodat je nog beter op situaties kunt inspelen? Dit artikel geeft een inkijkje in de training Positieve en praktische psychologie, waarin je ontdekt welke emoties je gedrag aansturen.
Reageer op dit artikel