nieuws

Effectief lezen vanaf het beeldscherm (1): hoe werkt dat in je brein?

Digitaal werken

Effectief lezen vanaf het beeldscherm (1): hoe werkt dat in je brein?

Vanaf het beeldscherm lezen we tot wel 30 procent langzamer dan vanaf papier. Ook blijft veel minder van de informatie hangen. Gelukkig kunnen we daar wat aan doen. In dit artikel gaan we in op hoe je brein werkt als je leest, in een tweede artikel geeft Frans Duijts je tips over hoe je effectiever van het beeldscherm kunt lezen.

Hele dagen werken we vanaf ons scherm tegenwoordig. En dat zijn onze hersenen niet gewend. Daardoor lezen we minder snel en onthouden we belangrijke informatie minder goed. Niet handig als je complexe (vergader)stukken voor bijvoorbeeld de raad van bestuur, de directie of het managementteam moet voorbereiden. Met op een effectieve manier van het beeldscherm lezen is dus veel winst te behalen.

Na jaren van experimenteren met mindmappen, snellezen en allerlei geheugentechnieken ontwikkelde technisch bedrijfskundige Frans Duijts een methodiek voor effectief lezen. Maar hoe werkt dat nou precies, lezen? ‘Alles wat we zien wordt voor 90 procent door de hersenen bepaald, niet door de ogen. Daarbij gebruiken ze patroonherkenning: als we de eerste en laatste letter van een woord weten, kunnen we het al lezen.’ (Zo dus: heir saatn de lterts door ekaalr. Geod lsaabeer, tcoh?).

Struikelblokken effectief lezen

Hoe efficiënt onze hersenen dus ook proberen te lezen, dit wordt door een aantal zaken bemoeilijkt. Zeker wanneer we dit vanaf een beeldscherm doen.

1. Hersenen springen vooruit en weer terug

Onze hersenen zijn niet geprogrammeerd om van links naar rechts te kijken, maar om alles op te nemen wat er om ons heen gebeurt. Als voorbeeld geeft Duijts een situatie op straat. ‘We zien de bomen, vogels, auto’s en fietsers. Als we lezen sturen we de hersenen op eenzelfde manier aan. Dat betekent dat we van woord naar woord springen, en ook weer terug. Weer vooruit en weer terug. Dat leest niet erg efficiënt.’

Leer in een halve dag effectief te lezen van je beeldscherm

Leer in een halve dag effectief te lezen van je beeldscherm

2. Moeilijke tekst leest lastiger

De mate van begrip is afhankelijk van wat je leest. ‘Je hersenen maken een foto van elk woord en zetten die foto’s naast elkaar om het geheel te begrijpen. Je analyseert zo wat er staat en wat je ermee moet doen, en je wilt de belangrijke informatie onthouden. Bij een leesboek is dat niet moeilijk, een verhaal is makkelijk te volgen. Het probleem ontstaat wanneer je vakliteratuur, rapporten of dossiers moet lezen, teksten die je als managementassistent dagelijks voor ogen krijgt.’

3. Feit koppelen aan locatie

Als we iets willen onthouden, doen we dit door iets aan de locatie te koppelen. ‘Als je op straat een bekende tegenkomt, vraag je je af waar je diegene ook alweer van kent. Vraagt iemand je wat je gisteren gegeten hebt, dan probeer je je te herinneren waar je gisteren was. Bij het onthouden van geschreven informatie werkt dat hetzelfde. Het koppelen van een feit aan de plaats op de pagina, is heel belangrijk.

Bij een boek heb je houvast, letterlijk. Je weet namelijk of het voor-, midden- of in het laatste deel van het boek staat. Je weet dus waar je moet zoeken. Ook heb je direct inzicht in de hoeveelheid informatie door de dikte van het boek of rapport. Ook gebruik je veel meer zintuigen. Net zoals schrijven met een pen een ander effect heeft op het verwerken van informatie, dan bij het typen. Door met je handen een pagina om te slaan is het alsof je een route loopt. Scrollen heeft dat effect helaas niet. Papieren pagina’s kunnen er dus vergelijkbaar uitzien, net zoals een polderlandschap, maar wanneer je bladert (of loopt) dan is het voor de hersenen relatief makkelijk te plaatsen waar je was en waar die informatie ongeveer staat.

Bij lezen van een beeldscherm hebben we daarentegen geen ‘waar’ meer. Daardoor is het veel lastiger om terug te halen waar iets stond en moeten we veel beter focussen om ervoor te zorgen dat de informatie beklijft.’

Maar door heel erg te focussen, missen we vaak andere belangrijke informatie. Een mooi voorbeeld hiervan vind je op YouTube.

4. Eén (ingewikkeld) ding tegelijk

‘Als je over straat loopt en iemand spreekt je aan, dan gaat antwoorden automatisch. Stelt die persoon je een moeilijke wiskundige vraag, dan stop je met lopen om hem uit te rekenen. Je hersenen kunnen dan maar een ding tegelijk. Datzelfde geldt voor lezen vanaf het beeldscherm, dat is lastig en gaat dus langzamer.’

5. Licht vermindert begrip

‘Op zoek naar de oplossing van de som verwijden je pupillen bovendien, waardoor ze informatie makkelijker onthouden. Als we de oplossing weten, vernauwen ze weer. Maar: wanneer ik met een zaklamp in iemands ogen schijn, vernauwen de pupillen ook. Hetzelfde effect heeft het beeldscherm. Door het licht zetten de hersenen een filter aan en missen ze informatie.’

Frans Duijts, trainer Effectief lezen van het beeldscherm.

Effectief lezen vanaf het beeldscherm, het kan!

Al met al is het logisch dat het lezen van een beeldscherm langzamer gaat en dat de informatie minder beklijft. Frans Duijts: ‘Zeker voor managementassistenten is dat heel vervelend. Zij doen bijna alles op de computer: e-mails lezen, dossiers, vakliteratuur et cetera.’

Gelukkig weet hij ook hoe je wél effectief kunt lezen vanaf een beeldscherm. In het volgende artikel over Effectief lezen vanaf het beeldscherm, dat 18 juli verschijnt, geeft hij aan hoe je dat aanpakt.

Reageer op dit artikel