nieuws

Vermijd de paniekzone en lach om je eigen fouten

Persoonlijke ontwikkeling

Vermijd de paniekzone en lach om je eigen fouten
Trainer Gerda Bos tijdens het Management Support Event. Foto: Herbert Wiggerman

Nieuwe dingen leren doe je niet binnen je comfortzone, maar de zogenoemde paniekzone is weer te veel van het goede. Je gaat onderweg in ieder geval fouten maken, dus daar kun je maar beter om lachen. Tijdens het Management Support Event gaven trainers Gerda Bos en Jocelyn Rebbens het goede voorbeeld.

“Nieuwe vaardigheden leren kan soms erg moeilijk zijn”, zegt Gerda Bos, tijdens haar workshop. Om dit te illustreren laat ze ons een handtekening zetten met onze rechterhand. Vervolgens mogen we dat ook met links proberen. “Dit soort taken lijken gemakkelijk, totdat je het probeert. Dan merk je dat het helemaal niet zo gaat als dat je het graag zou willen. Dat is niet erg, zolang je maar beseft dat je dit nú nog niet kan. Je hebt oefening nodig om dit te leren en dat is prima.”

Hoeveel oefening je nodig hebt om een nieuwe vaardigheid te leren, laat ze zien aan de hand van een video. Hierop is te zien dat iemand een fiets zo gemanipuleerd heeft dat het stuur naar links draait als je naar rechts stuurt. Draai je naar rechts, dan gaat het wiel naar links. Het lijkt relatief eenvoudig om op deze fiets te leren fietsen. Je weet immers dat hij gemanipuleerd is. Toch slaagt niemand erin om dit ook te doen. Zelfs als je mensen een beloning van een paar duizend euro belooft om 10 meter te fietsen, lukt het hen niet. Binnen 1 meter vallen ze al van die fiets af.

“Hieraan zie je hoe moeilijk het voor onze hersenen is om iets nieuws te leren”, vertelt Gerda. “Na veel oefening lukt het echt wel. Maar je moet jezelf de tijd gunnen om het te leren.” Dit laatste blijkt ook uit de video. Na veel oefening slaagt een volwassenen er na acht maanden in om op deze fiets te fietsen. Een kleuter leert dit in twee weken.

Vermijd de paniekzone

Maar hoe doe je dat dan: iets nieuws leren? Hoe breng je jezelf een nieuwe vaardigheid bij? “Zet kleine stappen”, zegt Gerda. “Stel je maar voor dat er drie zones zijn: je comfortzone, de groeizone en de paniekzone. Je zit in je comfortzone als je werkzaamheden doet die je al kunt. Als je iets wilt leren, zul je daaruit moeten stappen. Je komt in de groeizone. Dit is een veilige zone, waar je nieuwe vaardigheden leert. Maar op het moment dat je te grote stappen zet, kom je in de paniekzone terecht. Je hebt het gevoel dat je de taak niet aankunt en dat voelt helemaal niet fijn. De paniek in je hersenen zorgt ervoor dat je zo snel mogelijk weer terug wilt naar de comfortzone. En dan krijg je de neiging nieuwe dingen te vermijden. Daarom is het belangrijk om kleine stappen te zetten, zodat je uit die paniekzone blijft. Je blijft hiermee in de groeizone. Dit is een plek die veilig voelt en waar je nieuwe dingen leert.”

Dit element komt ook terug in de presentatie die trainer Jocelyn Rebbens geeft. “Ik laat mensen graag zelf bedenken wat ze kunnen doen om die stap naar de groeizone, die ik stretchzone noem, wat minder spannend te maken”, zegt ze. “Dan zeggen ze vaak verschillende dingen, zoals een doel stellen, zorgen voor support, zelfvertrouwen, plannen in kleine stappen, vertrouwen vragen van de leidinggevende of budget. En je kunt jezelf de vraag stellen: wat is het ergste dat er kan gebeuren op een schaal van 0 tot 100? Als dat onder de 50 blijft, is het wellicht wel spannend, maar blijft het werkbaar.”

Zie het als een leerproces

Gerda geeft bovendien aan dat het niet erg is om fouten te maken. “Zie elke stap die je zet als een leerproces”, zegt ze. “Je mag experimenteren. Zie feedback dus niet als kritiek, maar als leermoment. Het is oké als iets niet meteen lukt. Je mag dit leren.” Ze noemt de beroemde zin van Pippi Langkous: ‘Ik heb dit nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.’

Toch treffen we op het event ook iemand die vertelt dat ze het lastig vindt om fouten te maken, ook al weet ze dat het erbij hoort. Ze vertelt dat ze veel stress krijgt van het organiseren van evenementen. Ze is vooraf bang dat bijvoorbeeld de beamer het niet doet, waardoor ze voor schut staat voor de groep. “Maar het is toch niet jouw fout als de beamer het begeeft?”, zegt een managementondersteuner tegen haar. “Dus je hoeft het je niet persoonlijk aan te trekken.” Dit stelt haar niet gerust. “En hoe erg is het als de beamer het niet doet?”, vraagt Gerda haar. “Vallen er dan doden of gewonden?” Nee, er gebeuren geen rampen als de beamer het niet doet. Toch begrijpt iedereen het ongemak van deze managementondersteuner.

Jocelyn Rebbens Management Support Event 2019

Jocelyn Rebbens tijdens het Management Support Event 2019. Foto: Herbert Wiggerman

De fouten van Jocelyn

Hoe kun je dan wel op een goede manier met je fouten omgaan? Dit laat trainer Jocelyn zien tijdens haar presentatie in de plenaire zaal. “Fouten maken mag”, herhaalt ze een paar keer. Ze vertelt anekdotes over de fouten die ze in het verleden maakte. En dan gaat er tijdens haar eigen presentatie iets fout. Ze heeft een kubus met een microfoon erin die de deelnemers in de zaal naar elkaar gooien. Na twee keer gooien belandt de kubus in iemands drankje, waardoor hij het niet meer doet. Jocelyn kan erom lachen en dat neemt de spanning weg. “Laat die microfoon maar zitten. We gaan gewoon door het met het volgende”, zegt ze.

Wat ga jij leren?

Wat ga jij leren?

Ook tijdens de afsluitende quiz dreigt het bijna fout te gaan. Na een vragenronde blijven er drie potentiële winnaars over. In de hectiek van het moment vertelt Jocelyn de zaal per ongeluk al het antwoord, nog voordat de dames te kans krijgen om te gokken. Ook hier maakt ze een lolletje van. “Nou, wat me vanochtend overkwam was nog veel erger”, vertelt ze. “Toen klikte ik zo snel door de slides heen dat de hele zaal de antwoorden van de quizvragen al zag. Ik wist niet dat de antwoorden achter de slide met de vragen stonden. We hebben toen à la minute iets anders moeten verzinnen.”

De luchtigheid en het plezier waarmee ze hierover praat, laat zien hoe je op een goede manier met je fouten kunt omgaan. Zie het niet als falen, maar als iets wat erbij hoort en waar je zelfs om moet kunnen lachen.

Meer weten?

Reageer op dit artikel