vraag & antwoord

Spellingregels voor nieuwe woorden

Taal & Spelling

Met bijna een derde van alle stemmen is laadpaalklever door de leden van Onze Taal gekozen tot het Onze Taal-woord van 2018. Nummer twee is blokkeer-Friezen en vliegschaamte staat op de derde plaats. Hoe werkt dat eigenlijk met nieuwe woorden? Welke regels moet je op deze woorden toepassen?

Spellingregels voor nieuwe woorden

Tijdens mijn studie ging mijn eerste college over de bewering: Taal leeft. En dat is precies waar het hier over gaat. Er ontstaan constant nieuwe woorden, simpelweg omdat er steeds nieuwe dingen ontstaan. Zo is het ook gegaan met het woord laadpaalklever. Eerst was er de laadpaal en toen er mensen waren die hun auto onnodig lang aan een laadpaal lieten hangen, ontstond de laadpaalklever. Zie hier de ‘geboorte’ van een nieuw woord.

Samenstelling

De schrijfwijze van ‘nieuwe’ woorden is meestal eenvoudig. Je schrijft nieuwe woorden namelijk volgens de bestaande spellingregels. Laadpaalklever is een samenstelling. Dat wil zeggen dat de delen waaruit het woord is opgebouwd ook zelfstandig kunnen voorkomen: laadpaal en klever. Omdat de woorden tezamen een nieuwe betekenis hebben, moet je ze aan elkaar schrijven, dus laadpaalklever.

Er zijn veel samenstellingen in onze taal. Denk maar aan woorden als vergaderafspraken, telefoonetiquette en stagiairevergoeding. En zo nodig bedenken we ze zelf. Het is een kwestie van wachten op de samenstelling laadpaalkleverstrafmaatregel.

We hebben een nieuwe collega en zij zegt dingen als: ‘Ik heb me jas vergeten.’ Dat is toch niet goed?

Je hebt gelijk, me jas is geen goed Nederlands. Dat moet zijn mijn jas. Me is namelijk geen bezittelijk voornaamwoord; mijn is dat wel.
Wanneer is me dan wel correct? Als je het als persoonlijk voornaamwoord of wederkerend voornaamwoord gebruikt. Een voorbeeld: Mijn collega vroeg me of ik me had vergist in de datum van m’n afscheidsreceptie. In deze zin is mijn een bezittelijk voornaamwoord, het eerste woordje me is een persoonlijk voornaamwoord en het tweede woordje me is een wederkerend voornaamwoord. Dit komt namelijk van het wederkerend werkwoord zich wassen. O ja, en vind je mijn als bezittelijk voornaamwoord toch echt te lang, dan maak je er toch m’n van. Dat is wel correct.

Pas zag ik op een site het woord ‘ledennieuwsbrief’ staan. Ik moest twee keer kijken voordat het me duidelijk werd wat er stond. Dat is toch niet de bedoeling?

Ledennieuwsbrief is net als laadpaalklever een samenstelling. Het woord ledennieuwsbrief staat dan ook juist geschreven op de site. Dat jij twee keer moest kijken, vind je misschien storend. Heel begrijpelijk. Maar is het erg? Als je vermoedt dat jouw lezer echt problemen heeft met het lezen van een bepaald woord, dan mag je een streepje toevoegen. Hier zou dat tot leden-nieuwsbrief leiden. De vraag is of dit woord met een streepje echt prettiger leest. Ik ben er niet van overtuigd. Bovendien is het een kwestie van wennen. Dus laat wat mij betreft ledennieuwsbrief zonder streepje lekker staan.

Ik weet niet meer wat juist is: ‘bij deze’ of ‘bij dezen’. Wat is de regel ook alweer?

Bij deze en bij dezen zijn allebei juist als ze de betekenis van hierbij hebben. Vroeger was alleen bij dezen correct, maar inmiddels mag bij deze ook. Je zou kunnen zeggen dat het een eigentijdse versie van bij dezen is.

Bron: www.onzetaal.nl

Schrijven met effect, schrijf foutloos

Op de Management Support Workshopdagen op 10 april in Utrecht geeft Judith Winterkamp de workshop Schrijven met effect, schrijf foutloos.

 

Daarnaast geeft ze door het jaar heen de volgende trainingen:

Judith Winterkamp is trainer en coach in zakelijke communicatie (schriftelijk en mondeling). Voor Management Support geeft zij schrijftrainingen als Creatief zakelijk schrijven, Kei in taal en Notuleren in Excel. Daarnaast publiceert zij over schrijven en spelling.

Heb je een (taal)vraag, mail dan naar: info@judithwinterkamp.nl. Elke maand selecteert Judith vragen die zij in de rubriek Taal & Spelling van Management Support beantwoordt.

Reageer op dit artikel