checklist

Gespreksstijlen

Taal en communiceren

Vijf gangbare gespreksstijlen

Veel gesprekken hebben helemaal geen strategie nodig, of ontstaan spontaan, zodat je je er niet op hebt kunnen voorbereiden. Dan komt het aan op jouw reactie: het inspelen op wat er gebeurt en wat je hoort. In dergelijke situaties helpt het wanneer je verschillende gespreksstijlen kunt inzetten. We benoemen kort de vijf meest gangbare stijlen en hoe je die kunt gebruiken om een gesprek voor jezelf goed te laten verlopen.

Weg bewegen
Wat is het? Dat is bijna letterlijk te interpreteren: je neemt afstand, gaat weg uit het gesprek.
Wanneer doen? Zeker in heftige gesprekken of conflictsituaties kan het goed zijn om even een stapje terug te doen door het gesprek te stoppen of over te stappen op iets anders. Een time out, zogezegd. Los van conflicten is het ook een verstandige stijl als je (nog) niet voldoende informatie hebt om een besluit te nemen, of wanneer het probleem eigenlijk te triviaal is.

Tegen bewegen
Wat is het? Een vrij dwingende gespreksstijl. Hiermee druk je je eigen visie of wens door. Je stelt eisen, en indien nodig verbind je er zelfs sancties aan. Wanneer doen? Deze stijl is nodig wanneer het past bij de gezagsverhoudingen (jij bent de deskundige, de beslisser) of wanneer een situatie helemaal uit de klauwen loopt. Tijd om in te grijpen!

Gelijk op bewegen
Wat is het? De meest democratische variant… Hiermee bouw je een gemeenschappelijke visie op en houden beide partijen ook elkaars belang in het oog. Niemand drukt zijn eigen zin door, maar je streeft met elkaar naar een resultaat waar iedereen zich in kan vinden.
Wanneer doen? Wanneer een goede uitkomst voor jullie beide even belangrijk is, zet je deze stijl in. Hiervoor is niet altijd ruimte, maar als beide gesprekspartners evenveel macht en deskundigheid hebben op een bepaald onderwerp, is het vaak wel de beste keus.

Meebewegen
Wat is het? Zoals het woord al zegt, beweeg je in dit gesprek mee met de ander. Je toont begrip voor het andere standpunt; als er meer gesprekspartners zijn, vraag je iedereen om input. Je laat je – zichtbaar – beïnvloeden door wat de ander zegt en vindt. Dat kan ook non-verbaal duidelijk worden, onder meer door te knikken en instemmende geluiden te maken.
Wanneer doen? Als een goede relatie met de ander essentieel is. Ook: wanneer je motivatie en creativiteit van de andere gesprekspartners nodig hebt, of wanneer je bewust weerstand weg wilt nemen.

Provoceren
Wat is het? In een gesprek is provoceren eigenlijk gewoon overdrijven. Zó veel meebewegen met iemand, dat die qua argumenten met lege handen staat en zijn standpunt zelf al wat gaat relativeren.
Wanneer doen? Dit kan vooral helpen als je heel veel weerstand ontmoet en de angel uit een gesprek wilt halen. Het kan mensen met zichzelf confronteren. Zeker wanneer de ander belang heeft bij het in stand houden van een probleem (lekker klagen!) kun je de situatie hiermee een zetje geven. Bij alle communicatie geldt dat de drie basisbehoeftes van een mens zijn te worden gezien, gehoord en begrepen. Kun je iemand dat gevoel geven? Dan heb je al een wereld gewonnen.

Wist je dat…
…de eerste indruk die mensen van je boodschap krijgen voor 93% is gebaseerd op hoe je iets zegt en hoe je eruit ziet, en maar voor 7% op de inhoud van wat je zegt?
…de toonhoogte van mannen 0,5-0,9 octaaf lager is dan die van een vrouw en ze veel minder vaak een vragende toon aanslaan?
…vrouwen zich vaker dan mannen bedienen van verkleinwoorden (beetje, dingetje) en versterkingswoorden (heel, ontzettend) en vaker zinsconstructies maken die wijzen op mogelijkheden (zou best kunnen, eventueel mogelijk) in plaats van op verplichtingen (dat is zo, het staat vast dat)?

Zorg dat je gehoord wordt
Samenwerken met verschillende persoonstypen
Communicatiestoringen: hoe kom je eraan en… hoe kom je eraf?
Boek: Wat willen ze nou eigenlijk?
Training: Optimaal communiceren voor een vlekkeloze samenwerking
Training: Moderne managementondersteuning bij een veranderende overheid

Reageer op dit artikel