vraag & antwoord

Is het werkze, werk ze of werk se? En drie andere spellingvragen en -antwoorden

Taal en communiceren

Is het werkze, werk ze of werk se? En drie andere spellingvragen en -antwoorden

Waarom schrijf je dagelijks bestuur met kleine letters en Hoge Raad met twee hoofdletters? Is ‘ik besef me’ nou goed of fout? Taalexpert Judith Winterkamp geeft antwoord.

Ik werk op een ministerie. Hier wordt Officier van Justitie met twee hoofdletters geschreven. Maar laatst stond het op een site van de overheid met twee kleine letters. Hoe zit dat?

Officier van justitie is een functieaanduiding. In onze taal krijgen functieaanduidingen altijd een kleine letter. Dat geldt ook voor functies als burgemeester, paus, professor en secretaresse.

Dat geldt ook als er maar een persoon is met een bepaalde functie. Dus is het ook koning Willem-Alexander, president Obama, algemeen directeur Van Gelder en minister-president Rutte. Natuurlijk krijgt de eigennaam die er eventueel op volgt wel een hoofdletter. En staat de functieaanduiding aan het begin van de zin, dan schrijf je het woord uiteraard ook met een hoofdletter.

Overigens krijgen Zijne Majesteit en het Koninklijk Huis wel hoofdletters.

Waarom schrijf je dagelijks bestuur met kleine letters en Hoge Raad met twee hoofdletters? Dat is toch inconsequent.

Hoge Raad schrijven we met hoofdletters omdat dit de eigennaam is van het hoogste gerecht in ons land. Het gaat hier dus om de eigennaam van een unieke instelling. Zo’n eigennaam krijgt net als jouw naam hoofdletters.

Wat zijn jouw kwaliteiten?

Wat zijn jouw kwaliteiten?

Dagelijks bestuur is geen eigennaam. Er zijn immers meer instanties met een dagelijks bestuur. Vandaar dat je het met kleine letters schrijft. Denk ook aan raad van toezicht, college van burgemeester en wethouders en directie. Ook nu geldt dat de naam die erop volgt wel een hoofdletter krijgt. Bijvoorbeeld: raad van bestuur Erasmus MC.

Sommige mensen zijn scheutig met hoofdletters. Misschien is dat uit respect of bewondering. Hoe begrijpelijk ook, ik adviseer je de spellingregels toe te passen. Daarmee ben je neutraal en voorkom je dat je iemand voor het hoofd stoot.

Elke keer als ik dat besef ik me zeg, word ik door mijn collega gecorrigeerd. Is dat terecht? Ik hoor het namelijk zoveel om me heen.

Dat besef ik me is geen correct Nederlands. Het is een samenvoeging van ‘dat besef ik’ en ‘dat realiseer ik me’. We noemen het ook wel een contaminatie.

Je hoort meer van dit soort contaminaties, zoals ‘daar irriteer ik me aan’. Dit is een samenvoeging van ‘daar erger ik me aan’ en ‘dat irriteert me’. En ook al zie je en hoor je deze foutieve samenvoegingen regelmatig, ze zijn nog steeds geen goed Nederlands.

Contaminaties komen ook op woordniveau voor. Denk aan woorden als optelefoneren en nachecken. Het gaat hier om telefoneren en opbellen, en checken en nakijken. Regelmatig hoor je op radio en tv dat mensen twee uitdrukkingen of gezegdes samenvoegen. Zoals ‘daar heb je je buik vol aan’ (contaminatie van je buik ergens vol van hebben en je handen ergens vol aan hebben) en ‘daar komt de kat uit de zak’ (de aap uit de mouw en de kat in de zak).

Wat is juist: werkze, werk ze of werk se?

Op www.vandale.nl en www.taalunieversum.org staat werk ze als enige correcte vorm. Volgens Van Dale is ze een loos lijdend voorwerp. Het betekent dus eigenlijk niks. Je kunt deze vorm voor allerlei werkwoorden gebruiken, maar de uitdrukking werkt het beste bij alledaagse werkwoorden. Denk aan fiets ze, eet ze en slaap ze. Maar natuurlijk kun je ook vergader ze en notuleer ze zeggen.

Leer meer

judith winterkampJudith Winterkamp is trainer en coach in zakelijke communicatie (schriftelijk en mondeling). Voor Management Support geeft zij schrijftrainingen als Creatief zakelijk schrijven, Kei in taal en Notuleren als een pro. Heb je een (taal)vraag, mail dan naar info@judithwinterkamp.nl. Elke maand selecteert Judith vragen die zij in deze rubriek beantwoordt.

Lees van Judith ook:

Reageer op dit artikel