nieuws

Mindfulness: zet de kop weer op de kip

Persoonlijke ontwikkeling

Een vervelende opmerking van een collega, je baas die weer een onmogelijke deadline stelt, of een oneindige takenlijst waardoor je van klus naar klus holt. Het zijn momenten waarop stress de overhand krijgt en het kan voelen alsof je een kip zonder kop bent. Of eigenlijk, zegt trainer Lot Heijke, een kop zonder kip. Het hoofd is er nog wel, maar de verbinding met het lichaam is weg.

Mindfulness: zet de kop weer op de kip

Op dit soort momenten komt er algauw een primaire reactie uit. Automatisch, zonder dat je daar bewust voor kiest. Een sneer terug naar die collega, je baas vertellen dat hij het echt niet snapt, of zuchtend verder hollen naar de volgende taak.

Beter is het om op dit soort momenten even een stapje terug te doen en je bewust te worden van je gevoelens. Zo hoef je niet meer direct in je automatische reactie te schieten. Door dat pauzemoment heb je nu de keuze om ook op een andere manier op de situatie te reageren. Kortom, de kop weer op de kip te zetten.

Mindfulness; even een oefening

Mindfulness kan een uitstekende manier zijn om je gevoelens te herkennen en te erkennen. In plaats van door te racen, maak je even verbinding met jezelf. Oefen maar even mee, ja echt, nu:

  • Ga stevig op je stoel zitten, plant je voeten op de grond;
  • Leg je armen op de leuning van je stoel of laat ze in je schoot rusten;
  • Sluit je ogen en breng je aandacht naar je lichaam, voel hoe je zitvlak contact maakt met de stoel, je voeten met de grond, hoe je in- en uitademt;
  • Komen er intussen allerlei gedachten voorbij? Geeft niks, laat ze lekker passeren. Na een paar minuten open je je ogen weer en kun je verder.

Zo, je bent even mindful bezig geweest. Hoe voelde dat? Ben je meer ontspannen? Heb je het gevoel dat lichaam en geest weer bij elkaar zijn? Mooi, want dat is precies het doel van mindfulness.

De hype voorbij

Trainer Lot Heijke heeft de afgelopen jaren de hype rondom mindfulness zien groeien. “In de laatste vijftien jaar is het enorm populair gewonnen”, zegt Lot, “en sommige mensen denken dat het de oplossing voor alles is. Zelfs ik krijg er soms bijna jeuk van als ik de zoveelste ‘mindfulnesstip’ voorbij zie komen, alsof je dan in één klap van al je problemen af zou zijn.” Dat is nogal een bewering voor iemand die al van ver vóór de hype trainingen in mindfulness geeft.

Wat mindfulness dan wel is? Lot noemt het een manier om “meer waar voor je geld in het leven te krijgen”. Oftewel, niet overal gedachteloos voorbij rennen, maar juist af en toe stilstaan bij wat er gebeurt.

Ga maar eens na: wat weet je nog van de rit naar je werk vanochtend? Is je iets opgevallen of was je het ene moment thuis en het andere moment op kantoor? Schokkend toch hoe weinig je meekrijgt van wat er om je heen gebeurt? Eigenlijk zonde, want er is zoveel moois te zien.

Het ontstaan van mindfulness

Mindfulness combineert inzichten uit de oosterse filosofie en de westerse wetenschap. De Amerikaanse hoogleraar Jon Kabat-Zinn ontwikkelde met deze basis in de jaren ’70 een training in mindfulness. Die was bedoeld voor patiënten met chronische pijnklachten die uitbehandeld waren. Nadat zij acht weken het Mindfulness Based Stress Reduction-programma hadden gevolgd, meldden de meeste deelnemers een verbeterde kwaliteit van leven.

Zo werkt mindfulness

In plaats van meteen te reageren is het doel om met mindfulness eerst even een ‘pauze’ in te lassen, voordat je reageert. Een stresssituatie vernauwt, letterlijk, je blik, omdat het tijdelijk een deel van de hersenen afsluit. Ook activeert het je vlucht- of vechtreactie. Heel handig als er een leeuw voor je neus opduikt, maar minder nuttig als je op een collega reageert.

You can't stop the waves, but you can learn how to surf them

Als je die pauze neemt is een reactie geen reactie meer, maar een antwoord waarover is nagedacht. Mindfulness zorgt er niet voor dat stressfactoren verdwijnen, maar je leert ze wel herkennen en ermee omgaan.

Een veelzeggende quote die Lot in trainingen gebruikt is: ‘You can’t stop the waves, but you can learn how to surf them.’ Oftewel, stress houd je niet tegen, maar je kunt wel leren hoe je er niet door overspoeld wordt.

Leer de onruststokers herkennen

Om die adempauze in te lassen moet je natuurlijk wel weten wat voor onrust zorgt. Stress is een factor, maar ook gewoontes en patronen kunnen een bron van onrust zijn. Reageer je thuis altijd op een bepaalde manier als je partner de afwasmachine niet uitruimt? Natuurlijk ligt dit deels bij je partner, maar wat doet jouw reactie?

Stress zorgt ervoor dat we reflexmatig handelen: de automatische piloot gaat aan en we vervallen in een patroon. Dat is waar je uit wilt, dat patroon moet je zien te doorbreken. Even tot jezelf komen zorgt voor meer keuzemogelijkheden, betere keuzes, meer vrijheid en regie en uiteindelijk meer kwaliteit.

Een parachute van aandacht weven

Mindfulness is niet iets wat je ineens kunt. Gelukkig hoeft dat ook niet. Zie het als een spier die je traint, die is ook niet in één keer veel sterker. Iedere keer dat je oefent groeien je spieren en word je jezelf bewuster van reacties en patronen.

Lot vergelijkt het graag met het weven van een parachute van aandacht. Als je dan uit een vliegtuig gegooid wordt, heb je een vangnet.

Mindfulnessapps

Wil je zelf aan de slag met mindfulness? Dat hoef je niet alleen te doen, een mooi startpunt kan een app zijn. Zó gedownload en vaak kost het, in eerste instantie, helemaal niks. Hieronder een aantal mindfulness-apps op een rijtje.

Buddhify
(iOS € 5,49, Android € 2,69)
Volgens velen is Buddhify de beste app voor mindfulness. De app richt zich op ‘mindfulness-on-the-go’, met korte oefeningen. De app heeft een duidelijk en gelikt uiterlijk. Je betaalt slechts eenmalig voor buddhify, terwijl veel apps met abonnementen werken.

Mindfulness
(iOS, Android, gedeeltelijk gratis, abo € 9,99 p/m of € 59,99 p/j)
Gebaseerd op de theorie van Kabat-Zinn (zie vorige kader), komt uit Zweden, maar is ook in het Nederlands beschikbaar. Helma Ton, mindfulnesstrainer, sprak de app in en gebruikers ervaren haar stem als erg prettig.

Headspace
(iOS, Android, gedeeltelijk gratis, abo € 9,99 p/m of € 71,88 p/j)
Vrolijke en gelikte meditatie-app die er vooral uitspringt door de begeleidende animaties over de werking van de geest. Oprichter Andy Puddicombe loodst je door de oefeningen heen en ook zijn stem werkt rustgevend.

Wat doet mindfulness?

Stress verminderen, een antwoord geven in plaats van reageren, meer meekrijgen van het leven. Allemaal doelen van mindfulness, maar wat zegt de praktijk? Enkele jaren geleden is er binnen de Jeugdzorg een grootschalig onderzoek gedaan naar het effect van mindfulness op medewerkers. Medewerkers die een mindfulnesstraining hadden gevolgd, ervaarden minder werkdruk en meer energie. Ook namen deze medewerkers weer vaker een lunchpauze en gaven ze aan anders en beter om te gaan met stresssituaties.

Of mindfulness wat voor jou is kun je het beste proefondervindelijk testen. Probeer eens een week of zes dagelijks een moment in te bouwen voor mindfulness.

Zet met mindfulness je 'werk-ik' om naar je 'thuis-ik'

Momenten voor mindfulness

Wat zijn dan die momenten voor mindfulness? Als je onder de douche staat, je tanden poetst, voordat je de auto start. Op je werk kun je als je een kopje koffie gehaald hebt even een mindfulnesspauze inlassen, wanneer je bij de printer staat, voordat je naar een vergadering loopt of bij het afsluiten van de dag.

Zeker bij het afsluiten van de dag heb je een mooi moment om je ‘werk-ik’ om te zetten naar je ‘thuis-ik’. Even rust, even contact met je lichaam, hart en ademhaling.

Niet hét antwoord, wel een antwoord

Zoals Lot eerder aangaf, is mindfulness niet hét antwoord op je alle problemen. Wel kan het een middel zijn dat je meer rust geeft en helpt om een primaire reactie om te buigen naar een antwoord. Niet alleen prettiger voor jezelf, maar ook voor je omgeving.

Fijn aan mindfulness is dat er zoveel manieren zijn. Je hoeft niet met je ogen dicht achter je bureau te zitten, er is geen minimum tijd voor een mindfulnessmoment. Het enige dat deze techniek van je vraagt is af en toe bewustwording.

Zo krijg je de kop weer op de kip.

Meer lezen over mindfulness?

Wil je meer weten over werkgeluk? Lees dan de andere artikelen:

Kom naar de mindfulnesstraining

Wil jij ook meer innerlijke rust op je werk? Meer aandacht kunnen geven aan dat wat belangrijk is? Stressfactoren leren herkennen, erkennen en ervoor zorgen dat ze minder invloed op je hebben? Schrijf je in voor de mindful werken training van Management Support.

Summerclass: kom werken aan je werkgeluk!

Om in deze tijd optimaal te presteren, is hard en slim werken allang niet meer voldoende. Gelukkig zijn in je werk, daar draait het om. Maar daarvoor moet je wel zelf in actie komen.

Tijdens de Management Support Summerclass ga je daarom zélf aan het werk, met de inzichten die je van de trainers krijgt. Juist de oefeningen maken je bewust van jouw eigen bijdrage aan je werkgeluk.

De Management Support Summerclass vindt plaats op 25 juni 2019 bij De Boerinn in Kamerik.

Reageer op dit artikel